Πτυχία - κολάζ γνώσεων και δεξιοτήτων, με τη σφραγίδα της ΕΕ

Πτυχία - κολάζ γνώσεων και δεξιοτήτων, με τη σφραγίδα της ΕΕ

Αναδημοσίευση  απο Ριζοσπάστη Τετάρτης 22 Μάη 2019

 του Δ.Κοιλάκου

https://www.rizospastis.gr/page.do?publDate=22/5/2019&id=17549&pageNo=12

Η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, σε συνέχεια της αξιολόγησης των Τμημάτων, είναι ένα από τα βασικά εργαλεία της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την Ανώτατη Εκπαίδευση, όπως έχει προσδιοριστεί ήδη από το 1999 και τη διαβόητη Διακήρυξη της Μπολόνια¹. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια διαδικασία περιοδικού ελέγχου για το κατά πόσο το πρόγραμμα σπουδών ενός Τμήματος δίνει στους αποφοίτους τις απαιτούμενες από το κεφάλαιο γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες.

Σε πρακτικό επίπεδο, μια ομάδα εξωτερικών αξιολογητών - «εμπειρογνωμόνων», ορισμένη από την Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ), επισκέπτονται το υπό εξέταση Τμήμα, συνομιλούν με διοικήσεις, διδάσκοντες, φοιτητές και «κοινωνικούς εταίρους» (κυρίως επιχειρήσεις που σχετίζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με το Τμήμα) και συμπληρώνουν την έκθεσή τους. Η έκθεση αυτή εστιάζει στο κατά πόσο το πρόγραμμα σπουδών πληροί τις τυπικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις του ευρωενωσιακού πλαισίου και συμβαδίζει με τις «βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές». Επίσης, εξετάζεται το κατά πόσο έχουν ληφθεί υπόψη οι υποδείξεις των προηγούμενων αξιολογήσεων, ενώ συμπεριλαμβάνονται και προτάσεις προς υλοποίηση ενόψει της επόμενης αξιολόγησης.

Διαμορφώνεται, έτσι, ένα ασφυκτικό πλαίσιο, αφού τα προγράμματα που δεν πιστοποιούνται ουσιαστικά δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν αν δεν «συμμορφωθούν προς τας υποδείξεις», όπως λέει και το τραγούδι².

ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ μαζί στο άρμα της διαδικασίας της Μπολόνια

Στη χώρα μας, η διαδικασία της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών προβλέπεται ήδη από το νόμο Διαμαντοπούλου (ν. 4009/2011). Είναι ακριβώς αυτός ο νόμος, πεδίο εμβληματικής συναίνεσης τότε (προ συγκυβέρνησης) μεταξύ ΝΔ - ΠΑΣΟΚ, έναντι του οποίου ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανιζόταν και προσπαθεί να συνεχίσει να εμφανίζεται εξεγειρόμενος, επιχειρώντας να συσκοτίσει τη σύμπλευση όλων των αστικών κομμάτων με την ευρωενωσιακή στρατηγική. Τίποτε πιο μακριά από την αλήθεια, όμως...

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΣΥΡΙΖΑ παραπέμπει στο ν. Διαμαντοπούλου ακόμα και στις πιο εμβληματικές παρεμβάσεις του στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Για παράδειγμα, σε όλα τα πρόσφατα νομοσχέδια για τις συγχωνεύσεις και αναδιαρθρώσεις αναφέρεται ρητά ότι «η διαμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών των Τμημάτων που ιδρύονται με το παρόν γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 4009/2011», σύμφωνα δηλαδή με τις προβλέψεις του ν. Διαμαντοπούλου για την αξιολόγηση και πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.

Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι για τα συγκεκριμένα ζητήματα, η κριτική της ΝΔ περιορίζεται στον τρόπο και την ταχύτητα υλοποίησης των συγκεκριμένων αποφάσεων, καθώς και τη σύνθεση και λειτουργία της ΑΔΙΠ, που οργανώνει και εποπτεύει την όλη διαδικασία.

Πώς θα μπορούσε, εξάλλου, να είναι διαφορετικά, όταν και οι δυο τους έχουν «κορόνα στο κεφάλι τους» τη διαδικασία της Μπολόνια, την οποία υλοποιούν απαρέγκλιτα όλες οι κυβερνήσεις από το 1999 και έκτοτε.

Στον πυρήνα της διαδικασίας της Μπολόνια είναι η προσαρμογή των πανεπιστημίων στις αλλαγές που συντελούνται στην καπιταλιστική οικονομία, σε συνθήκες εντεινόμενης διαπάλης μεταξύ ευρωπαϊκών μονοπωλίων και των ανταγωνιστών τους. Τα πανεπιστήμια, που παράγουν το νέο επιστημονικά ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που θα κληθεί - σε αυτές τις συνθήκες - με τη δουλειά του να υπηρετήσει την κερδοφορία και την ανταγωνιστικότητα του κεφαλαίου, οφείλουν να προσαρμόσουν τις σπουδές στις αλλαγές αυτές.

Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε ρόλο σημαιοφόρου στην προώθηση των συμφερόντων του κεφαλαίου στη χώρα, επιδεικνύει ιδιαίτερη θέρμη στην προώθηση μέχρι κεραίας της ευρωενωσιακής στρατηγικής για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη χώρα μας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τον περσινό Μάη στο Παρίσι, στη σύνοδο των υπουργών Παιδείας των κρατών που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια, ο υπουργός Παιδείας της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ Κ. Γαβρόγλου δήλωσε μαζί με τους ομολόγους του την υπερηφάνεια του «για όσα έχει πετύχει η διαδικασία της Μπολόνια» και συνομολόγησε μαζί τους ότι την περίοδο 2018-2020 θα πρέπει να δοθεί περαιτέρω έμφαση, μεταξύ άλλων, στην πιο αποφασιστική προώθηση των διαδικασιών αναγνώρισης των πιστοποιημένων τίτλων και προσόντων, καθώς και την ενίσχυση των διαδικασιών «διασφάλισης της ποιότητας».

Τα αποτελέσματα αυτής της δέσμευσης δεν άργησαν να φανούν.

Εμπειρία από πιστοποιήσεις προγραμμάτων: Στο επίκεντρο η βαθύτερη εμπλοκή των επιχειρήσεων

Τους τελευταίους μήνες, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έχει ανάψει τις μηχανές «στο φουλ» για να προχωρήσουν οι διαδικασίες πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών, προσπερνώντας και τις αντιδράσεις του φοιτητικού κινήματος που εδώ και χρόνια έχουν βάλει εμπόδια.

Το περιεχόμενο των πρώτων 9 εκθέσεων πιστοποίησης που δημοσιεύτηκαν είναι αποκαλυπτικό για τις στοχεύσεις αυτής της διαδικασίας και για το τι έπεται, αν δεν ισχυροποιηθεί η εναντίωση στην υλοποίηση αυτής της πολιτικής.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα της βαθύτερης εμπλοκής των επιχειρήσεων και άλλων κοινωνικών εταίρων σε περισσότερες πτυχές της λειτουργίας των υπό εξέταση Τμημάτων. Ετσι, το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Τροφίμων και Προϊόντων του Πανεπιστημίου Πατρών (με έδρα το Αγρίνιο) δέχεται τα συγχαρητήρια της επιτροπής, γιατί ικανοποιεί «αιτήματα και προτάσεις για τη βελτίωσή του» από «ενδιαφερόμενους φορείς από την αγορά εργασίας». Αντίθετα, το Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου καλείται «να εντοπίσει και να προσκαλέσει επιπρόσθετους εξωτερικούς ενδιαφερόμενους φορείς, όπως οργανισμοί, εταιρείες και θεσμοί» που θα μπορούσαν να εμπλακούν στις διαδικασίες αξιολόγησης, καθώς και «να συγκεντρώσει πληροφορίες από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη», συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτών, ώστε να τροφοδοτηθεί η επικαιροποίηση του προγράμματος σπουδών. Αντίστοιχα, το Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Πατρών καλείται «να θέσει σε προτεραιότητα τις ευκαιρίες που απορρέουν από το να έχει τους εργοδότες ως συνεταίρους». Στην περίπτωση του Βιολογικού του ΕΚΠΑ, η επιτροπή προβληματίζεται για το ότι οι σχέσεις με επιχειρήσεις εστιάζουν κυρίως στον διαγνωστικό τομέα, τονίζοντας ότι θα πρέπει να αναζητηθούν κι άλλες «στρατηγικές συμμαχίες με ενδιαφερόμενα μέρη», υποδεικνύοντας, μεταξύ άλλων, «τον βιοϊατρικό και τον φαρμακευτικό κλάδο». Εξάλλου, όπως επισημαίνεται στην έκθεση για το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πατρών, «η βιομηχανία απαιτεί συγκεκριμένες δεξιότητες, ικανότητες και εφαρμογές των γνώσεων που αποκτιούνται στο πανεπιστήμιο».

Είναι, μάλιστα, εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι ακόμα και το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου καλείται να εμπλέξει κατάλληλα επιλεγμένους μη ακαδημαϊκούς φορείς (δηλαδή και επιχειρήσεις) ως συμβούλους για την αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών.

Το μοτίβο που υπηρετούν τέτοιες υποδείξεις είναι σαφές: Προγράμματα σπουδών μιας χρήσης για τους πολλούς, που ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τις προσωρινές ιεραρχήσεις των επιχειρηματιών - εταίρων τους, για να έχουν άμεσα διαθέσιμους τους αποφοίτους που θέλουν. Στον επόμενο κύκλο πιστοποίησης, όταν οι απαιτήσεις του κεφαλαίου θα έχουν τροποποιηθεί, αντίστοιχα θα πρέπει να τροποποιούνται και τα προγράμματα σπουδών. Ετσι, η μεγάλη πλειοψηφία των αποφοίτων που ολοκλήρωσαν τα προηγούμενα προγράμματα σπουδών θα κληθούν να... παραμερίσουν (βλ. απολυθούν), για να πάρουν τις θέσεις τους οι νεότεροι συνάδελφοί τους, τα προσόντα και οι δεξιότητες των οποίων θα ευθυγραμμίζονται καλύτερα με τις νέες απαιτήσεις των μεγαλοεπιχειρηματιών. Επιπρόσθετα, οι μεν απόφοιτοι λειτουργούν ως μοχλοί πίεσης για τους δε, προκειμένου να συμπιέζονται προς τα κάτω μισθοί και δικαιώματα κι όλοι αντάμα να χαμηλώνουν τον πήχη των διεκδικήσεών τους.

Απόφοιτοι με λειψά και εξατομικευμένα προφίλ δεξιοτήτων

Τα παραπάνω δεν είναι θεωρητικά σχήματα, αλλά κωδικοποιούνται σε συγκεκριμένες υποδείξεις των εκθέσεων πιστοποίησης για το πώς θα πρέπει να δομηθούν τα προγράμματα σπουδών.

Για παράδειγμα, στο Βιολογικό του ΕΚΠΑ, παρότι πρόσφατα αναμορφώθηκε το πρόγραμμα σπουδών, εντοπίζεται πως «παρότι ο αριθμός των μαθημάτων έχει μειωθεί σημαντικά, η ύλη που αυτό καλύπτει δεν έχει μειωθεί ανάλογα». Επισημαίνεται, μάλιστα, ότι «το πρόγραμμα των μαθημάτων πρέπει να ελαφρυνθεί σημαντικά», περιοριζόμενο μόνο «στην εισαγωγή προχωρημένων εννοιών» και αποτρέποντας την «τεχνική ειδίκευση» των φοιτητών. Αποκαλυπτικά, όσο και προκλητικά, υπογραμμίζεται ότι το πρόγραμμα σπουδών «θα πρέπει να στοχεύει στην εμπλοκή και την έμπνευση των φοιτητών και όχι στο να παρέχει λεπτομερή γνώση, η οποία θα μπορούσε να αποκτηθεί κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών προγραμμάτων που προσφέρει το Τμήμα». Αντίστοιχη αναφορά γίνεται και στην έκθεση πιστοποίησης του προγράμματος σπουδών του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, σύμφωνα με την οποία υποχρεωτικά μαθήματα που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα των τελευταίων ετών σπουδών είναι «πολύ εξειδικευμένα για να απαιτούνται για όλους τους φοιτητές», ενώ και το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Πατρών προτρέπεται να δώσει έμφαση «στην απόκτηση επαρκούς μεθοδολογικής γνώσης, καθώς ο διδακτικός στόχος δεν θα έπρεπε να είναι άλλος από την "ανάλυση ενός σύνθετου προβλήματος" και "σύνθεσης μιας λύσης" στη βάση των γεγονότων και της επιστήμης».

Πρόκειται για χαρακτηριστικές διατυπώσεις, που επιβεβαιώνουν τους στόχους της ευρωενωσιακής πολιτικής. Τα πτυχία ούτε πρέπει, ούτε μπορούν, σύμφωνα με αυτήν τη λογική, να παρέχουν όλη την απαιτούμενη επιστημονική, θεωρητική και πρακτική γνώση για την άσκηση του επαγγέλματος. Αντίθετα, μετατρέπονται σε κολάζ γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων που θα διαμορφώνεται από τις διαφοροποιημένες διαδρομές μάθησης με πληθώρα επιλεγόμενων μαθημάτων, πάνω σε ένα υπόστρωμα κάποιων μίνιμουμ επιστημονικών γνώσεων στο αντικείμενο των σπουδών, που θα παρέχεται από λίγα υποχρεωτικά μαθήματα. Ο απόφοιτος με το εξατομικευμένο προφίλ δεξιοτήτων θα καλείται κάθε φορά να το συμπληρώνει με διάφορα μεταπτυχιακά, πιστοποιητικά, σεμινάρια κ.ά., «τζογάροντας» με τις επιλογές που θα κάνει (τις οποίες πολλές φορές θα ακριβοπληρώσει) το αν θα «τσακώσει» την κατάλληλη στιγμή μια θέση εργασίας που θα ανταποκρίνεται στο προφίλ που έχει διαμορφώσει τη δεδομένη στιγμή.

Στην κατεύθυνση αυτή, είναι χαρακτηριστική η κοινή γραμμή των εκθέσεων πιστοποίησης για αύξηση του αριθμού των επιλεγόμενων μαθημάτων, με παράλληλη μείωση αυτών που είναι υποχρεωτικά για όλους τους φοιτητές. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών υπογραμμίζεται ότι θα πρέπει να ενταχθούν στο πρόγραμμα σπουδών «μαθήματα επιλογής από τα πρώτα δυο εξάμηνα», ενώ στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων του Πανεπιστημίου Πατρών προτείνεται «να αυξηθεί ο αριθμός των μαθημάτων επιλογής στο πρόγραμμα σπουδών (σήμερα μόλις 5 από τα 45 μαθήματα είναι επιλεγόμενα) στη θέση των υποχρεωτικών μαθημάτων». Μάλιστα, στη συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύεται και ένας ακόμα τρόπος διαφοροποίησης των προγραμμάτων σπουδών, που ήδη έχει εφαρμοστεί σε αρκετές περιπτώσεις και ίσως γενικευτεί τα επόμενα χρόνια, αφού αποτελεί συνήθη πρακτική στην ΕΕ. Συγκεκριμένα, υπογραμμίζεται ότι «ο αριθμός των μονάδων ECTS κάθε μαθήματος θα πρέπει να προσαρμοστεί έτσι ώστε καλύτερα να αντανακλά το φόρτο εργασίας κάθε συγκεκριμένου μαθήματος (και όχι απλά να κατανέμονται από 6 ECTS σε κάθε μάθημα)». Αντίστοιχα, για το Ιστορικό - Αρχαιολογικό του ΕΚΠΑ προτείνεται ότι στην επικείμενη αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών θα πρέπει να «εκτιμηθεί η εφαρμογή του συστήματος ECTS και να γίνει αυτή με μεγαλύτερη συνέπεια στα μαθήματα του προγράμματος σπουδών».

Πρόκειται για επικίνδυνη εξέλιξη, αφού στη βάση των προτύπων της διαδικασίας της Μπολόνια, που εφαρμόζονται στα κράτη - μέλη της ΕΕ και τη χώρα μας, τα διάφορα επίπεδα σπουδών ολοκληρώνονται όταν συγκεντρωθεί ο κάθε φορά απαιτούμενος αριθμός ECTS. Με τον προτεινόμενο τρόπο, ένα πτυχίο θα καταλήξει πραγματικά κολάζ ετεροβαρών μαθημάτων, χωρίς επιστημονική, εννοιολογική και μεθοδολογική συνάφεια και συνέχεια στη δομή και τη ροή των σπουδών για τη λήψη του. Με πιο απλά λόγια, αντί να σπουδάζει επιστήμονας ένας φοιτητής, θα διαλέγει τα μαθήματά του σαν να «ψωνίζει» από τα ράφια του σούπερ μάρκετ όσα προϊόντα τού φτάνουν με βάση τα λεφτά που έχει στην τσέπη του. Ισως, από την άλλη, να είναι και μια εικόνα από το μέλλον που περιμένει τους περισσότερους αποφοίτους, στην οποία καλούνται να προσαρμόζονται από νωρίς. Γι' αυτό και η ίδια επιτροπή που προτείνει τη μείωση των μαθημάτων και της ύλης στο Βιολογικό του ΕΚΠΑ, προτείνει ταυτόχρονα και τη διδασκαλία «επιχειρηματικών δεξιοτήτων», ως μέρος του προγράμματος σπουδών.

Και προγράμματα με ημερομηνία λήξης

Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι σε αρκετές εκθέσεις τα Τμήματα προτρέπονται να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης διαφόρων πτυχών της λειτουργίας τους. Για παράδειγμα, το Ιστορικό - Αρχαιολογικό του ΕΚΠΑ καλείται να αναζητήσει ερευνητικούς πόρους «μέσω διεθνών funds και περαιτέρω συνεργασίας με επιχειρήσεις», ενώ το Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών καλείται να επιτείνει τις προσπάθειες συγκρότησης κοινότητας αποφοίτων με στόχο «να συμβάλλουν στην οικονομική στήριξη της σχολής».

Τέλος, χρειάζεται να σημειώσουμε το εξής: Το γεγονός ότι τα προγράμματα σπουδών τους πιστοποιήθηκαν, δεν αποτέλεσε αποτρεπτικό παράγοντα για να μην κλείσουν ή «μετασχηματιστούν» κάποια από αυτά τα Τμήματα, με το πασχαλιάτικο πολυνομοσχέδιο - «σκούπα» της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό ίσως μοιάζει αντιφατικό, όμως εξηγείται αν κανείς σκεφτεί με βάση τι ιεραρχείται και πώς στην ευρωενωσιακή στρατηγική. Γιατί σε αυτό το πλαίσιο καθορίζεται τι ακριβώς επιτάσσουν οι κατευθύνσεις του κεφαλαίου για το περιεχόμενο και την οργάνωση των σπουδών και τη λειτουργία Τμημάτων και ιδρυμάτων. Για την ακρίβεια, σε αυτό το πλαίσιο καθορίζεται ακόμα και το ποια Τμήματα και ιδρύματα θα λειτουργούν, όπως χαρακτηριστικά είδαμε να συμβαίνει με την αναδιάρθρωση του ακαδημαϊκού χάρτη που έφερε σε πέρας η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Εξάλλου, με τον ίδιο τρόπο θα πιστοποιούνται τα προγράμματα σπουδών και των νέων Τμημάτων.

Οι φοιτητές μπορούν να κάνουν τη διαφορά, με ισχυρό ΚΚΕ

Το παράδειγμα της πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών δείχνει ανάγλυφα ότι η προώθηση της ευρωενωσιακής στρατηγικής από τις κυβερνήσεις του κεφαλαίου αντιστρατεύεται τις πραγματικές ανάγκες και τα συμφέροντα των φοιτητών και αυριανών εργαζομένων. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει συγκυριακά ή εξαιτίας των προσωπικών αντιλήψεων των αξιολογητών, αλλά ακριβώς επειδή είναι εξαρχής σχεδιασμένη έτσι ώστε να υπηρετεί τις αναπτυξιακές ιεραρχήσεις των μεγαλοεπιχειρηματιών του κάθε κλάδου και των υπηρεσιών που στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα και την κερδοφορία τους. Και όπως είναι γνωστό, το χάσμα μεταξύ των αναγκών της αυριανής βάρδιας της εργατικής τάξης και των συμφερόντων του κεφαλαίου είναι αγεφύρωτο.

Εξάλλου, το περιεχόμενο και η οργάνωση των προγραμμάτων σπουδών, η βέλτιστη προσαρμογή των οποίων στις στοχεύσεις του κεφαλαίου αποτελεί και την ουσιαστική στόχευση της διαδικασίας πιστοποίησής τους, αποτελούν πεδίο διαπάλης στο οποίο οφείλει να δίνει το στίγμα της η παρέμβαση των κομμουνιστών στο κίνημα, γιατί σε αυτό εκφράζεται συμπυκνωμένα η βασική διαπάλη στα πανεπιστήμια:

Από τη μια, είναι οι σύγχρονες ανάγκες της νεολαίας και η αγωνιστική διεκδίκησή τους, η οργάνωση του αγώνα για τη διαμόρφωση όρων για την ικανοποίησή τους. Αυτή είναι η γραμμή που δουλεύουν οι δυνάμεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ στα πανεπιστήμια και μπορεί να συσπειρώσει πλατιές μάζες φοιτητών.

Από την άλλη, είναι η υποταγή των σπουδών και της προοπτικής των αποφοίτων στις εφήμερες ανάγκες του κεφαλαίου. Αυτή είναι η ουσία της ευρωενωσιακής στρατηγικής, την οποία υπηρετούν πιστά τα κόμματα του κεφαλαίου στη χώρα μας όπως και σε όλη την Ευρώπη, ανεξάρτητα από τις επιμέρους διαφορές στις αποχρώσεις των θέσεών τους. Εν προκειμένω, είναι χαρακτηριστική η αποφασιστικότητα με την οποία προώθησε την προηγούμενη τετραετία τη γραμμή αυτή η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, επιβεβαιώνοντας έτσι και στο χώρο των πανεπιστημίων το ρόλο της ως σημαιοφόρου των συμφερόντων του κεφαλαίου.

Είναι αυτή η πολιτική που καταδικάζει τη συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών και των νέων επιστημόνων που αποφοιτούν από τα πανεπιστήμια στη διαρκή εργασιακή ανασφάλεια, στη δουλειά σε αντικείμενο άσχετο από αυτό των σπουδών τους, στο χαμήλωμα του πήχη των απαιτήσεων μπροστά στο φόβο της ανεργίας.

Σε αυτήν τη σύγκρουση, οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να πάρουν θέση και με την ψήφο τους στις επικείμενες εκλογικές μάχες. Τώρα είναι η ώρα να δώσουν με την ψήφο τους αποφασιστικό μήνυμα ότι δεν ανέχονται μια τέτοια προοπτική για τις ζωές τους, ότι είναι αποφασισμένοι να κάνουν τη διαφορά, δυναμώνοντας τη συστράτευση με το ΚΚΕ.

Με τις κάλπες να γεμίζουν με χιλιάδες ψηφοδέλτια του ΚΚΕ, πολλά από τα οποία θα τα έχουν ρίξει νέοι φοιτητές που ψηφίζουν για πρώτη φορά, οι φοιτητές μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Με τις ανάγκες τους μπροστά, να δυναμώσουν και μέσα στα πανεπιστήμια τη σύγκρουση με την ΕΕ, την πολιτική και τα κόμματα του κεφαλαίου.

Γιατί ο μονόδρομος της ΕΕ, των μονοπωλίων, που βαδίζουν χρόνια τώρα, με διαφορετική περπατησιά μεν, αλλά με τον ίδιο αντιλαϊκό προσανατολισμό ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, είναι από χέρι αντιλαϊκός, γιατί στόχο έχει μόνο την κερδοφορία και την ανταγωνιστικότητα των μονοπωλίων που τσακίζουν τη ζωή και τα δικαιώματα των εργαζομένων, της νέας γενιάς.

Για κάθε φοιτητή που δεν θέλει να στηρίξει και να δώσει ανοχή στο δρόμο που μας έφερε έως εδώ και θα συνεχίσει να φέρνει ανεργία, φτώχεια, ανασφάλεια για τους πολλούς και από την άλλη κέρδη και προνόμια μόνο για τους λίγους, για μια χούφτα παράσιτα εκμεταλλευτές, μία είναι η επιλογή μπροστά στην κάλπη: Η αντεπίθεση με τα ψηφοδέλτια του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, για να αντεπιτεθούμε μαζικά και δυναμικά παντού, για ν' ανοίξει επιτέλους ο δρόμος για την ικανοποίηση των σύγχρονων κοινωνικών αναγκών!

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

1. Για τη διακήρυξη της Μπολόνια και τη διαδικασία προώθησης και υλοποίησής της βλ. αναλυτικά το άρθρο του Τμήματος Παιδείας και Ερευνας της ΚΕ του ΚΚΕ με τίτλο «Διακήρυξη της Μπολόνια: 20 χρόνια μετά», ΚΟΜΕΠ τ.1/2019.

2. Πιο αναλυτικά για τα ζητήματα διασφάλισης ποιότητας της Ανώτατης Εκπαίδευσης και πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών, βλ. άρθρο του Τμήματος Παιδείας και Ερευνας της ΚΕ «Οι εξελίξεις σχετικά με την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών στα ΑΕΙ», ΚΟΜΕΠ τ.4/2016.

Του Δημήτρη ΚΟΙΛΑΚΟΥ*
*Ο Δημήτρης Κοιλάκος είναι μέλος του Τμήματος Παιδείας και Ερευνας της ΚΕ του ΚΚΕ

δείτε αναλυτικό αρχείο των δημοσιεύσεων στην ιστοσελίδα μας με χρονολογική σειρά στο λινκ αρχείο δημοσιεύσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ .Η ΔΗΠΑΚ απευθύνεται στους Πανεπιστημιακούς και τους εκπαιδευτικούς των ΤΕΙ.ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

15 Φλεβάρη 2018
Σχετικά με το νομοσχέδιο της κυβέρνησης για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής

Το νομοσχέδιο για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΔΑ), που κατατέθηκε χτες στη Βουλή, αφορά η ανακοίνωση της «Δημοκρατικής Πανεπιστημονικής Κίνησης» που απευθύνεται στους πανεπιστημιακούς και τους εκπαιδευτικούς των ΤΕΙ, σημειώνοντας σχετικά:

«Πρόκειται ουσιαστικά για το νόμο που καθορίζει τις διαδικασίες συγχώνευσης των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά και σηματοδοτεί την αποκαλούμενη "νέα χωροταξία" της Ανώτατης Εκπαίδευσης, που θα συνοδευτεί με σειρά συγχωνεύσεων ΑΕΙ (Πανεπιστημίων και ΤΕΙ) σε όλη τη χώρα. Με στόχους αφενός να μειωθεί ο αριθμός τους, σύμφωνα με τις μνημονιακές δεσμεύσεις της κυβέρνησης, και αφετέρου να αλλάξει δραστικά η δομή και το περιεχόμενο της Ανώτατης Εκπαίδευσης, προσαρμοζόμενο στις ανάγκες της καπιταλιστικής κερδοφορίας.
Δεν θα πρέπει να διαφύγει της προσοχής πως στο ίδιο νομοσχέδιο, στις "λοιπές διατάξεις", καθορίζονται επίσης και οι όροι λειτουργίας των λεγόμενων "Διετών Δομών Επαγγελματικής Κατεύθυνσης" που αφορούν όλα τα ΑΕΙ της χώρας, που απευθύνονται σε απόφοιτους των ΕΠΑΛ. Οι διετείς κύκλοι επαγγελματικών σπουδών αποτελούν εφαρμογή του νόμου 4009/2011 της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ - ΝΔ για διετή προγράμματα κατάρτισης. Θα λειτουργούν υπό την ομπρέλα των ΑΕΙ, οι δε επαγγελματικές κατευθύνσεις θα καθορίζονται με βάση τις "περιφερειακές ανάγκες" και θα προκύπτουν βάσει εισηγήσεων των επιμελητηρίων και συναφών θεσμών της Περιφέρειας όπου ανήκει το ΑΕΙ. Θα έχουν ως βασικό γνώρισμα την εκτεταμένη μαθητεία των σπουδαστών, δηλαδή την "τροφοδοσία" της αγοράς εργασίας με χιλιάδες νέους εργαζόμενους με περιορισμένα ή χωρίς εργασιακά δικαιώματα.
Η δημιουργία των νέων Πανεπιστημίων που εξυφαίνουν κυβέρνηση, ΕΕ και ΣΕΒ δεν αποσκοπεί στην ουσιαστική επιστημονική και τεχνική αναβάθμιση τους. Είναι στην πραγματικότητα συνέχεια του λεγόμενου σχεδίου "Αθηνά", που είχε φέρει η κυβέρνηση ΝΔ - ΠΑΣΟΚ επί θητείας Αρβανιτόπουλου στο υπουργείο Παιδείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο νομοσχέδιο για την ίδρυση του ΠΔΑ εμφανίζονται συγχωνεύσεις τμημάτων με ετερόκλητα αντικείμενα και αδιευκρίνιστα πεδία επαγγελματικής εφαρμογής. Συγχωνεύσεις που δεν οδηγούν σε καμία αναβάθμιση σπουδών αλλά γίνονται με κριτήριο την "εξοικονόμηση" πόρων και την ευθυγράμμιση με τις επιταγές της περιφερειακής και κλαδικής καπιταλιστικής ανάπτυξης, από την οποία κανένα καλό δεν πρόκειται να δουν οι εργαζόμενοι, οι σημερινοί φοιτητές και σπουδαστές».

Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των Ιδρυμάτων με όρους αγοράς

«Η σταδιακή κατάργηση του θεσμού των ΤΕΙ που επιχειρείται, αποτελεί την επιλογή της κυβέρνησης και της αστικής τάξης της χώρας, προκειμένου να προχωρήσει με ταχύτερους ρυθμούς η υλοποίηση του "Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας" στην Ελλάδα, σύμφωνα με την προωθούμενη στρατηγική της ΕΕ. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποτελεί σημαντικό κρίκο στην εναρμόνιση της χώρας με τις επιταγές του αποκαλούμενου "Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης" (ΕΧΑΕ), που είναι ο άξονας της Συνθήκης της Μπολόνια (1999). Ο στόχος είναι διττός: Από τη μια μεριά καθαρά δημοσιονομικός, δηλαδή περικοπές σε χρηματοδότηση και σε προσωπικό, από την άλλη η διευκόλυνση - ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των Ιδρυμάτων με όρους αγοράς, η εμβάθυνση της προσαρμογής τους στις επιχειρηματικές απαιτήσεις, η πλήρης αποδέσμευση του πτυχίου από το επάγγελμα, και η γενίκευση των διδάκτρων ακόμα και σε προπτυχιακό επίπεδο.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η ίδρυση του ΠΔΑ ανακοινώθηκε από την "αναπτυξιακή" φιέστα της κυβέρνησης στην Ελευσίνα, πάνω δηλαδή στα συντρίμμια των πλημμυρών της Δυτικής Αττικής, συνδέοντάς το μάλιστα με τη "δίκαιη" ανάπτυξη. Μια ανάπτυξη που απαιτεί επιστημονικό προσωπικό "μίας χρήσης", με δεξιότητες άμεσης και συνήθως βραχυπρόθεσμης εφαρμογής, που θα αποδεικνύονται από διαφόρων τύπων πιστοποιητικά επαγγελματικών προσόντων (σεμινάρια κ.λπ.), πέραν του βασικού πτυχίου. Μια ανάπτυξη που θα μπορεί να στηριχθεί σε φτηνό και "ευέλικτο" επιστημονικό προσωπικό, με τις επιχειρήσεις να έχουν την ευχέρεια να επιλέγουν μεταξύ τίτλων διαφορετικών ταχυτήτων για το ίδιο επιστημονικό αντικείμενο, όπως χαρακτηριστικά εμφανίζεται στις επιστήμες του Μηχανικού, του τομέα Τροφίμων και Διατροφής καθώς και στα επαγγέλματα Υγείας και Πρόνοιας. Μια ανάπτυξη που θα βασίζεται στις "ευέλικτες" εργασιακές σχέσεις χωρίς εργασιακά δικαιώματα, αντί για την αναγκαία μόνιμη και σταθερή εργασία. Μια ανάπτυξη που θα στηρίζεται στην υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων, οι οποίοι πρέπει να πληρώνουν για όλα τα κοινωνικά αγαθά, μεταξύ των οποίων την Ανώτατη Εκπαίδευση και την επανακατάρτιση.
Στο πλαίσιο αυτό, στο προωθούμενο νομοσχέδιο:

• Η χρηματοδότηση του νέου Ιδρύματος αλλά και των άλλων που σχεδιάζονται παραμένει στα ίδια πολύ χαμηλά επίπεδα (στην καλύτερη περίπτωση), που έχουν οδηγήσει τα Ιδρύματα πολλές φορές στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
• Παραμένουν και οξύνονται οι μεγάλες ελλείψεις σε μόνιμο διδακτικό και διοικητικό προσωπικό, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να πεταχτεί εκτός του νέου Ιδρύματος η μεγάλη πλειοψηφία του έκτακτου εκπαιδευτικού προσωπικού. Δεν υπάρχει ούτε καν νύξη για διαδικασίες ένταξης - μονιμοποίησης των έκτακτων συνεργατών ΤΕΙ που επωμίσθηκαν επί μακρά σειρά ετών το βάρος μεγάλης μερίδας της εκπαιδευτικής διαδικασίας και, όπως διαφαίνεται, η πλειοψηφία τους θα μείνει στα αζήτητα από το νέο ΠΔΑ.
• Ο εργασιακός μεσαίωνας που περιμένει τους αποφοίτους παραμένει, δεν πρόκειται να αλλάξει. Αντιθέτως, με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου διευρύνεται η κατηγοριοποίηση των αποφοίτων, αποσυνδέεται περαιτέρω το πτυχίο από το επάγγελμα.
• Απουσιάζει κάθε μορφής αναφορά και φροντίδα για τη φοιτητική μέριμνα (σίτιση, στέγαση κ.λπ.), προσδιορίζεται όμως με σαφήνεια ο εισπρακτικός μηχανισμός των ΕΛΚΕ».

 φωτογραφία απο κινητοποίηση στις 5 Φλεβάρη,σπουδαστικών Συλλόγων στο υπουργείο Παιδείας, ενόψει της κατάθεσης στη Βουλή του νομοσχεδίου της κυβέρνησης για το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

Για τη στάση των Ομοσπονδιών και της ΔΗΠΑΚ

«Η πλειοψηφία της ΠΟΣΔΕΠ και κατά συνέπεια οι πολιτικές δυνάμεις στις οποίες πρόσκεινται οι παρατάξεις, αποδεχόμενη και στηρίζοντας πλήρως την επιχειρηματική λειτουργία της Ανώτατης Εκπαίδευσης, αποδέχεται ουσιαστικά τις βασικές κατευθύνσεις του νομοσχεδίου, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την "πανεπιστημιοποίηση" στη βάση ότι γίνεται με μη ακαδημαϊκά κριτήρια και ότι είναι αποσπασματική. Οτι δεν βασίζεται στις διεθνείς εξελίξεις για τον Ενιαίο Χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας, αλλά αποτελεί βραχυπρόθεμση επιλογή της παρούσας κυβέρνησης με μικροπολιτικά κίνητρα.
Στην ΟΣΕΠ - ΤΕΙ, αντίστοιχα, όλες οι παρατάξεις, πλην ΔΗΠΑΚ, συμφωνούν πλήρως με τα χαρακτηριστικά του νέου Πανεπιστημίου, έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια διάλυσης των συλλογικών οργάνων και αποπροσανατολισμού των μελών ΔΕΠ. Προχωρούν σε πλήρη συνεργασία για τη διενέργεια συνεδρίου - φιέστας, φροντίζοντας ώστε αυτό να γίνει μετά την ψήφιση του νόμου για την ίδρυση του ΠΔΑ!
Στον αντίποδα, η ΔΗΠΑΚ ανέδειξε ότι οι προωθούμενες αλλαγές θα πρέπει να εξεταστούν και να ερμηνευτούν με βάση τη διαλεκτική σχέση οικονομίας - πολιτικής - εκπαίδευσης. Οτι δεν αφορούν αποκλειστικά το ΠΔΑ, αλλά συνολικά την προσαρμογή του συνόλου της Ανώτατης Εκπαίδευσης στη γενική κατεύθυνση της ΕΕ για τον Ενιαίο Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας, που είναι η εκπαιδευτική και ερευνητική αγορά. Η προωθούμενη "νέα χωροταξία" οδηγεί στην πλήρη παράδοση του Χώρου στην επιχειρηματικότητα. Εχουν πείρα οι απόφοιτοι όλων των Ιδρυμάτων. Αποφοιτώντας έχουν να αντιμετωπίσουν την ανεργία, τις ελαστικές σχέσεις εργασίας, την εργασιακή περιπλάνηση και ανασφάλεια. Αυτά δεν πρόκειται να αλλάξουν με απλή αλλαγή ετικέτας. Το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης δεν θα λυθεί από τις ταμπέλες. Αντιθέτως, με πρόσχημα την καλύτερη διαχείριση και εξασφάλιση λειτουργικών πόρων και στο όνομα της περίφημης "αυτονομίας" των Ιδρυμάτων, η υποχρηματοδότηση θα ενταθεί, τα δίδακτρα θα γενικευτούν ακόμα και σε προπτυχιακό επίπεδο, τα Ιδρύματα θα παραδοθούν περαιτέρω στην επιχειρηματικότητα».

Τι Ανώτατη Εκπαίδευση έχουμε ανάγκη

«Η πρόοδος της επιστήμης και της κοινωνίας δεν χωράει σε λογικές αγοροπωλησίας της γνώσης, επιχειρηματικότητας ή προσαρμογής της στις ανάγκες της κερδοφορίας των επιχειρήσεων.
Χρειάζεται μια ενιαία πανεπιστημιακού επιπέδου Ανώτατη Εκπαίδευση, αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν, που θα παρέχει υψηλού επιπέδου γνώσεις σε επιστημονικά αντικείμενα που απαιτούνται για την κάλυψη των λαϊκών αναγκών, χωρίς αντιεπιστημονικούς διαχωρισμούς μεταξύ θεωρίας και εφαρμογής. Κατά συνέπεια, χρειάζονται Ιδρύματα και Σχολές που θα παρέχουν με ενιαίο πρόγραμμα σπουδών όλη την απαραίτητη γνώση σε κάθε επιστημονικό αντικείμενο, ώστε το πτυχίο να είναι η μοναδική προϋπόθεση για την άσκηση του αντίστοιχου επαγγέλματος.
Σε αυτήν την κατεύθυνση, η ΔΗΠΑΚ αγωνίστηκε και αγωνίζεται σε συμπόρευση με το φοιτητικό και το εργατικό κίνημα, μέσα και έξω από τα Ιδρύματα. Καλεί όλους τους ακαδημαϊκούς δασκάλους να μην προσδεθούν στο άρμα των επιχειρήσεων, αλλά να ενισχύσουν μαζικά και οργανωμένα τους αγώνες διεκδίκησης για το Πανεπιστήμιο αλλά και την οικονομία εκείνη που θα επιτρέπει στους παραγωγούς του πλούτου, τους εργαζομένους δηλαδή, να απολαμβάνουν απρόσκοπτα όλα τα παραγόμενα από αυτούς αγαθά».

Το κίνημα να θέσει άμεσους στόχους διεκδίκησης

«Το νομοσχέδιο για τη συγχώνευση των ΤΕΙ Αθηνών και Πειραιά και την ίδρυση του ΠΔΑ αποτελεί στην πράξη το πρώτο από τα βήματα της αποκαλούμενης "νέας χωροταξίας" της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Νέες συγχωνεύσεις θα ακολουθήσουν.
Συνεπώς, η ΔΗΠΑΚ δηλώνει την αντίθεσή της στη δημιουργία Ιδρυμάτων όπως το ΠΔΑ, με τον συγκεκριμένο στόχο και προσανατολισμό.
Το κίνημα του συνόλου των εργαζομένων και των φοιτητών στην Ανώτατη Εκπαίδευση θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις εξελίξεις ξεπερνώντας ακαδημαϊκούς "σωβινισμούς", συντεχνιασμούς, διαμάχες και αντιπαραθέσεις στη βάση της ονοματολογίας των Ιδρυμάτων. Να εστιάσει στο κύριο, και να αντισταθεί στις κατευθύνσεις της ΕΕ για γενικευμένη κατηγοριοποίηση και υποβάθμιση, για σύνδεση της Ανώτατης Εκπαίδευσης με τους εκμεταλλευτικούς στόχους του κεφαλαίου. Να θέσει ως άμεσους στόχους διεκδίκησης:

• Καμιά αποσύνδεση του πτυχίου από το επάγγελμα. Ενα πτυχίο ανά επιστημονικό αντικείμενο, με πλήρη πρόσβαση στο επάγγελμα. Οχι στα διετή προγράμματα κατάρτισης, που θα παρέχουν τζάμπα εργατικό δυναμικό στις επιχειρήσεις και στους εφοπλιστές, μέσω πρακτικής άσκησης και μαθητείας!
• Να μην προχωρήσουν οι συγχωνεύσεις Τμημάτων με ετερόκλητα αντικείμενα και αδιευκρίνιστα πεδία επαγγελματικής εφαρμογής.
• Γενναία αύξηση των δαπανών για την Παιδεία, αποκλειστικά από τον κρατικό προϋπολογισμό, ώστε να καλύπτονται πλήρως οι εκπαιδευτικές και ερευνητικές ανάγκες όλων των Ιδρυμάτων.
• Αμεσες προκηρύξεις νέων θέσεων ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ που απαιτούνται για την ποιοτική διδασκαλία και έρευνα.
• Να εξασφαλιστούν τα εργασιακά και ακαδημαϊκά δικαιώματα του συνόλου του προσωπικού σε όλα τα υπό συγχώνευση Ιδρύματα.
• Πλήρη ανάπτυξη και γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης της φοιτητικής μέριμνας (δωρεάν σίτιση, στέγαση, συγγράμματα, κ.λπ.), ώστε να έχουν τη δυνατότητα απρόσκοπτης ολοκλήρωσης των σπουδών τους όλοι οι φοιτητές.
• Κατάργηση των διδάκτρων σε όλα τα μεταπτυχιακά προγράμματα. Ούτε σκέψη για δίδακτρα στις προπτυχιακές σπουδές!
• Νέο, ενιαίο πανεπιστημιακό μισθολόγιο με άξονες α) την κατάργηση του επιδοματικού χαρακτήρα με την ταυτόχρονη ενσωμάτωση όλων των επιδομάτων στο βασικό μισθό, β) τις αναγκαίες αυξήσεις για την αξιοπρεπή διαβίωση και την επιστημονική μας ενημέρωση, γ) την πλήρη και αποκλειστική απασχόληση των μελών ΔΕΠ, δ) την καθιέρωση της σύνταξης στο 80% του μισθού.

Αγωνιζόμαστε και διεκδικούμε Ανώτατη Εκπαίδευση προς όφελος των κοινωνικών αναγκών και όχι του κεφαλαίου».

αναδημοσίευση απο "Ριζοσπάστη"(λινκ)

δείτε αναλυτικό αρχείο των δημοσιεύσεων στην ιστοσελίδα μας με χρονολογική σειρά στο λινκ αρχείο δημοσιεύσεων